ŚW. TOMASZA Z AKWINU, KAPŁANA I DOKTORA KOŚCIOŁA

Święto

      Urodził się w zamku Roccasecca, we Włoszech, w roku 1225. Już od wczesnej młodości wybrał Zakon Kaznodziejski, do którego wstąpił w Neapolu, w 1244 roku, wbrew woli swojej rodziny. Studiował w głównych ośrodkach nauki tamtych czasów: Kolonii, Paryżu, Rzymie i Neapolu. Wsławił się szczególnie niewinnością życia oraz wiernością w zachowywaniu obserwancji zakonnych. Właściwe Zakonowi zadanie, jakim jest służba Słowu Bożemu w dobrowolnym ubóstwie, znalazło u niego wyraz w długoletniej pracy teologicznej: w gorliwym poszukiwaniu prawdy, którą należy nieustannie kontemplować i przekazywać innym. Dlatego wszystkie swoje zdolności oddał wyłącznie na służbę prawdy. Sam starał się ją posiąść, skądkolwiek by pochodziła i ogromnie pragnął dzielić się nią z innymi. Odznaczał się pokorą oraz szlachetnym sposobem bycia. Stał się znakomitym nauczycielem teologii, a także wymownym głosicielem prawdy ewangelicznej. Przekazał wiele z mądrości boskiej i ludzkiej, i wspaniale udowodnił, że istnieje ścisły związek pomiędzy Bożym objawieniem a ludzkim rozumem.
      Szczególną czcią otaczał Chrystusa Zbawiciela, zwłaszcza na krzyżu i w tajemnicy Eucharystii, co wyraził w tekstach liturgicznych. Płonął również synowską miłością do Najświętszej Maryi Panny. Zmarł w Fossanova, w dniu 7 marca 1274 roku, w czasie podróżny na Sobór w Lyonie. Papież Jan XXII zaliczył go do grona świętych 18 lipca 1323 roku. Papież św. Pius V ogłosił go 11 kwietnia 1567 roku piątym doktorem Kościoła zachodniego. Papież Leon XIII ustanowił go 4 sierpnia 1880 roku patronem wszystkich uniwersytetów i szkół katolickich. Ze względu na reformę liturgiczną, jego święto obchodzi się dzisiaj, we wspomnienie przeniesienia jego ciała do Tuluzy.

WEZWANIE

Ant. Przyjdźcie, uwielbiajmy Pana, / źródło prawdziwej mądrości. Albo, szczególnie gdy się śpiewa: Nadchodzi święto doktora anielskiego, Tomasza, / niech sławi go Kościół modlitwą. Psalm Wezwania jak w częściach stałych.

GODZINA CZYTAŃ

HYMN 1 Wieczyste światło Kościoła, Jego świetlista ozdobo, Tomaszu, wyproś nam łaskę, Gdy dzisiaj ciebie sławimy. 2 Przez serce czyste i proste, I umysł jasny, bez skazy, Szczęśliwszy byłeś od innych, Bo jaśniej Boga widziałeś. 3 Głębie niebiańskich tajemnic Przejrzałeś bystrym umysłem I hojnie darzysz potomnych Obfitym prawdy pokarmem. 4 W bliskości Boga wciąż trwałeś, Niewinny, cichy i skromny. Teraz jak słońce jaśniejesz Wśród miłośników mądrości. 5 Chwała bądź Trójcy Najświętszej, Którą za twym wstawiennictwem Pragniemy wiecznie oglądać, Nową Jej pieśń wyśpiewując. Amen. PSALMODIA Używa się jednej z dwóch serii antyfon. Antyfony z serii A zostały wybrane z tekstów Pisma św., z serii B z nauki i mądrości Świętego. Antyfona 1 Seria A Znasz, Panie, wszystkie me pragnienia * i jęk mój nie skryje się przed Tobą. Seria B Miłość Boża sprawia, * że cały człowiek bez wahania dąży do Boga. Psalm 40, 2-14, 17-18 Cuda Boże w Kościele Ludzie czczą wspólnie Chrystusa, powszechnego Zbawiciela. Ci, którzy zostali zbawieni przez wiarę w Niego ukazują rzeczywiście, że przyjęli nową pieśń i hymn, który się Jemu należy (św. Cyryl Aleksandryjski). Z nadzieją czekałem na Pana,† a On się pochylił nade mną * i wysłuchał mego wołania. Wydobył mnie z dołu zagłady, * z błotnego grzęzawiska. Stopy moje postawił na skale * i umocnił moje kroki. Włożył mi w usta pieśń nową, * śpiew dla naszego Boga. Wielu to ujrzy i przejmie ich trwoga, * i zaufają Panu. Szczęśliwy człowiek, który nadzieję pokłada w Panu, * a nie naśladuje pysznych i skłonnych do kłamstwa. Panie, Boże mój, wiele uczyniłeś cudów * i w Twoich zamiarach wobec nas nikt Ci nie dorówna. A gdybym chciał je głosić i opowiadać, * byłyby liczniejsze, niż można to wyrazić. Nie chciałeś ofiary krwawej ani z płodów ziemi, † lecz otwarłeś mi uszy; * nie żądałeś całopalenia i ofiary za grzechy. Wtedy powiedziałem: Oto przychodzę, * W zwoju księgi jest o mnie napisane: Radością jest dla mnie pełnić Twoją wolę, mój Boże, * a Twoje Prawo mieszka w moim sercu. Chwała Ojcu i Synowi, * i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, * i na wieki wieków. Amen. Seria A Znasz, Panie, wszystkie me pragnienia * i jęk mój nie skryje się przed Tobą. Seria B Miłość Boża sprawia, * że cały człowiek bez wahania dąży do Boga. Antyfona 2 Seria A Ponieważ poprosiłeś o mądrość dla siebie, spełniam twoje pragnienie * i daję ci serce mądre i rozsądne, mówi Pan. Seria B Miłość Boga stwarza * i rozlewa dobro w rzeczach. II Głosiłem Twą sprawiedliwość w wielkim zgromadzeniu † i nie powściągałem warg moich, * o czym Ty wiesz, Panie. Sprawiedliwości Twej nie kryłem w głębi serca, * głosiłem Twoją wierność i pomoc. Nie taiłem Twojej łaski ani Twej wierności * przed wielkim zgromadzeniem. A ty nie odmawiaj mi, Panie, swego miłosierdzia, * niech łaska Twoja i wierność zawsze mnie strzegą. Albowiem osaczyły mnie niezliczone nieszczęścia, * przygniotły mnie własne winy, których ogarnąć nie mogę. Są one liczniejsze od włosów na mej głowie, * więc słabnie we mnie serce. Panie, racz mnie wybawić, * Panie, pośpiesz mi z pomocą! Niech się radują i weselą w Tobie * wszyscy, którzy Ciebie szukają. A ci, którzy pragną Twojej pomocy, * niech zawsze mówią: Pan jest wielki! Ja zaś jestem ubogi i nędzny, * ale Pan troszczy się o mnie. Tyś moim wspomożycielem i wybawcą, * Boże mój, nie zwlekaj! Chwała Ojcu i Synowi, * i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, * i na wieki wieków. Amen. Seria A Ponieważ poprosiłeś o mądrość dla siebie, spełniam twoje pragnienie * i daję ci serce mądre i rozsądne, mówi Pan. Seria B Miłość Boga stwarza * i rozlewa dobro w rzeczach. Antyfona 3 Seria A To wam oznajmiamy, cośmy ujrzeli i usłyszeli o Słowie życia, * abyście i wy mieli współuczestnictwo z nami. Seria B Obecność Bożą można poznać tylko przez doświadczenie; * słowami nie zdoła się jej wyrazić. Psalm 27, 1-6 Pan moim światłem i zbawieniem moim Na osobności, gdzie tylko Ty sam słyszysz, powiedziało Ci moje serce: Prosiłem Ciebie nie o jakąś nagrodę, która jest poza Tobą, lecz o Twoje oblicze (św. Augustyn). Pan moim światłem i zbawieniem moim, * kogo miałbym się lękać? Pan obrońcą mego życia, * przed kim miałbym czuć trwogę? Gdy mnie osaczają złoczyńcy, * którzy chcą mnie pożreć. Oni sami, moi wrogowie i nieprzyjaciele, * chwieją się i padają. Nawet gdy wrogowie staną przeciw mnie obozem, * moje serce nie poczuje strachu. Choćby napadnięto mnie zbrojnie, nawet wtedy ufność swą zachowam. O jedno tylko Pana proszę i o to zabiegam, † żebym mógł zawsze przebywać w Jego domu * po wszystkie dni mego życia, Abym kosztował słodyczy Pana, * stale się radował Jego świątynią. W namiocie swoim mnie ukryje * w chwili nieszczęścia, * Schowa w głębi przybytku, * na skałę mnie wydźwignie. Teraz wysoko podnoszę głowę nad nieprzyjaciół, * którzy mnie osaczają. Złożę w Jego przybytku radosne ofiary, * zaśpiewam i zagram psalm Panu. Chwała Ojcu i Synowi, * i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, * i na wieki wieków. Amen. Seria A To wam oznajmiamy, cośmy ujrzeli i usłyszeli o Słowie życia, * abyście i wy mieli współuczestnictwo z nami. Seria B Obecność Bożą można poznać tylko przez doświadczenie; * słowami nie zdoła się jej wyrazić. K. W Tobie, Panie, jest źródło życia. W. I w Twojej światłości oglądamy światło. I CZYTANIE
Z Księgi Syracydesa	Syr 39, 1b-10
Mędrzec biegły w Piśmie Mędrzec będzie badać mądrość wszystkich starożytnych, a czas wolny poświęci proroctwom. Zachowa opowiadania ludzi znakomitych i wnikać będzie w tajniki przypowieści - wyszukiwać będzie ukryte znaczenie przysłów i zajmować się będzie zagadkami przypowieści. Znakomitościom będzie oddawał usługi i pokaże się przed panującymi. Przebiegać będzie ziemię obcych narodów, bo zechce doświadczyć dobra i zła między ludźmi. Postara się pilnie, by od samego ranka zwrócić się do Pana, który go stworzył, i przed Najwyższego zaniesie swą prośbę. Otworzy usta swe w modlitwie i błagać będzie za swoje grzechy. Jeżeli Pan Wielki zechce, napełni go duchem rozumu, on zaś słowa mądrości swej jakby deszcz wyleje i w modlitwie wychwalać Go będzie. Sam pokieruje swoją radą i rozumem, nad ukrytymi Jego tajemnicami zastanawiać się będzie. Wyłoży swą naukę o umiejętności postępowania i Prawem Przymierza Pana chlubić się będzie. Wielu chwalić będzie jego rozum i na wieki nie będzie zapomniany, nie zatrze się pamięć o nim, a imię jego żyć będzie z pokolenia w pokolenie. Mądrość jego opowiadać będą narody, a zgromadzenie wychwalać go będzie.
RESPONSORIUM	Syr 24, 33-34
W. Wyleję naukę jak proroctwo / I przekażę ją pokoleniom na wieki. K. Patrzcie, że nie tylko dla siebie samego się natrudziłem, lecz także i dla tych wszystkich, którzy jej szukają. W. I przekażę ją pokoleniom na wieki.
Albo, szczególnie gdy się śpiewa:	Mdr 9, 10. 4
W. Ześlij, Panie, mądrość od tronu swej chwały, by przy mnie będąc pracowała ze mną. / I żebym poznał, co jest Tobie miłe. K. Dajże mi, Panie, mądrość, co dzieli tron z Tobą. W. I żebym poznał. II CZYTANIE Z katechez św. Tomasza z Akwinu, kapłana (Wykład dwóch przykazań miłości i dziesięciorga przykazań Bożych, w: Św. Tomasz z Akwinu, Wykład pacierza, Poznań 1987, s. 103-107) Prawo Boskiej miłości regułą wszystkich czynów ludzkich Ponieważ nie wszyscy mogą być wykształceni, Chrystus dał jakby lekcję skróconą, by była wszystkim dostępna i nikt nie mógł się usprawiedliwić niewiedzą. Lekcją tą jest prawo Boskiej miłości. Wyraził to Apostoł w słowach: Słowo skrócone uczyni Pan na ziemi (Rz 9, 29). To prawo, trzeba nam wiedzieć, powinno być regułą wszystkich czynów ludzkich. Tak jak w dziełach sztuki każde będzie uznane za dobre i prawidłowe, kiedy będzie zgodne z jej prawami, tak też i każdy ludzki czyn będzie słuszny i cnotliwy, jeśli podda się prawu Bożej miłości. Kiedy natomiast nie będzie z nim zgodny, nie będzie ani dobry, ani słuszny, ani doskonały. Prawo Bożej miłości powoduje w człowieku cztery bardzo pożądane skutki. Po pierwsze jest źródłem duchowego życia. Wiadomo, że według prawa natury miłowany jest w miłującym. Stąd ten, kto kocha Boga, ma Go niejako w sobie: Kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim (1 J 4, 16). Leży w naturze miłości, że miłującego przemienia ona w miłowanego. Jeśli kochamy Boga, nabieramy cech boskich: Ten kto łączy się z Panem, jest z Nim jednym duchem (1 Kor 6,17). Św. Augustyn mówi: Jak dusza jest życiem ciała, tak Bóg jest życiem duszy. Tak też i dusza dokonywa czynów cnotliwych i doskonałych, kiedy działa pod wpływem miłości, dzięki której Bóg przebywa w duszy. Natomiast bez miłości dusza niczego nie może uczynić: Kto nie miłuje, trwa w śmierci (1 J 3, 14). Trzeba nam jednak wiedzieć, że choćby ktoś miał dary Ducha Świętego, nie miał jednak miłości, to także nie będzie miał życia. Czy to bowiem będzie dar języków, czy dar wiary, czy jakikolwiek inny, bez miłości życia nie da. Choćby bowiem martwe ciało przybrać złotem i drogimi kamieniami, to i tak martwe pozostanie. Drugim skutkiem jest zachowanie przykazań. Św. Grzegorz mówi: Miłość Boża nie jest bezczynna. Jeśli jest, dokonuje wielkich rzeczy. Jeśli nie ma czynów, nie ma i miłości. Sami możemy potwierdzić, jak wielkich i trudnych dzieł może dokonać ten, kto kocha ze względu na tego, kogo kocha. Jeśli Mnie kto miłuje, będzie zachowywał moją naukę (J 14, 23). Ten, kto zachowuje przykazanie Bożej miłości, zachowuje wszystkie przykazania. Trzecim owocem miłości jest to, że stanowi osłonę w przeciwnościach. Temu, kto posiada miłość, nic nie może przynieść szkody, przeciwnie - wszystko obraca się na dobre: Wiemy, że Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim dla ich dobra (Rz 8, 28). Owszem, to co przeciwne i trudne, kochającemu wydaje się słodkie, o czym chyba sami się przekonaliśmy. Wreszcie czwarte dobro, jakie nam daje miłość: prowadzi nas do życia wiecznego. Tylko bowiem tym którzy kochają, obiecane jest wieczne szczęście. Wszystko to w czym nie ma miłości, jest niedostateczne. Trzeba nam wiedzieć, że różnice w stopniu szczęśliwości wiecznej zależą wyłącznie od stopnia miłości, a nie od żadnej innej cnoty. Było wielu takich, którzy zachowywali surowsze posty niż Apostołowie, lecz chwała, jaką ci ostatni otrzymali, jest większa niż wszystkich innych, właśnie ze względu na miłość. [Omówiliśmy w ten sposób cztery rodzaje skutków, jakie powoduje miłość. Najpierw, że miłość daje odpuszczenie grzechów. Widzimy to doskonale na samych sobie. Jeżeli ktoś kogoś obraził, lecz potem okazuje mu dowody wielkiej miłości, doznaje przebaczenia. Wskazuje na to szczególnie przykład Magdaleny: Odpuszczone są jej liczne grzechy i podana jest przyczyna: ponieważ bardzo umiłowała (Łk 7, 47). Ktoś jednak powie: Wystarczy zatem sama miłość, pokuta nie jest potrzebna. Pomyślmy jednak, że nikt nie może prawdziwie kochać, jeśli prawdziwie nie żałuje. Dalej miłość stanowi źródło światła dla naszego serca. Czytamy w Księdze Hioba (37, 19): Wszyscy zanurzeni jesteśmy w mrokach. Często bowiem nie wiemy, co mamy czynić i czego pragnąć. Natomiast miłość poucza nas o tym, co jest konieczne do zbawienia. Podobnie czytamy w 1 Liście św. Jana (2, 27): Jego namaszczenie poucza was o wszystkim. Wynika stąd, że tam gdzie jest miłość, tam też jest obecny Duch Święty, który wie wszystko i prowadzi nas prostymi drogami. Miłość prowadzi człowieka do doskonałej radości. Dalej miłość jest źródłem doskonałego pokoju. Wreszcie miłość w szczególny sposób wywyższa człowieka w jego godności. Miłość sługę zmienia w przyjaciela. Miłość czyni nas nie tylko wolnymi, ale także dziećmi: Zostaliśmy nazwani dziećmi Bożymi i rzeczywiście nimi jesteśmy (1 J 3, 1). Sam Duch wspiera swym świadectwem naszego ducha, że jesteśmy dziećmi Bożymi. Jeżeli zaś jesteśmy dziećmi. to i dziedzicami: dziedzicami Boga, a współdziedzicami Chrystusa (Rz 8, 16-17). Należy także zwrócić uwagę na to, że jakkolwiek wszystkie dary pochodzą od Ojca światłości, to ten dar miłości przewyższa wszystkie dary. Wszystkie inne bowiem można posiadać bez miłości i Ducha Świętego, natomiast jeśli ma im towarzyszyć miłość, to Duch Święty jest absolutnie konieczny.]
RESPONSORIUM
W. Źródło z wysoka przelało na Tomasza obfitość swojej mądrości, jak strumień jasnej wiedzy; on zaś zwrócił otrzymaną łaskę, kiedy zdrojem swojej nauki. * Zrasza cały Kościół święty. K. Prosty styl, wdzięczna wymowa, wzniosła, jasna, pewna nauka. W. Zrasza cały Kościół święty. Albo, zwłaszcza gdy się śpiewa, Responsorium długie Super salutem. Albo: Z dzieł teologicznych św. Tomasza z Akwinu, kapłana (Jak uzasadniać wiarę?, w: Św. Tomasz z Akwinu, Dzieła wybrane, Poznań 1984, s. 204-205) To, co jest głupstwem u Boga, przewyższa mądrością ludzi Chrystus wybrał rodziców ubogich, wszakże doskonałych cnotą, aby nikt nie chlubił się samym tylko szlachectwem cielesnym i bogactwem rodziców; prowadził życie ubogie, aby nauczyć nas gardzić bogactwami; nie piastował żadnych urzędów, aby odwieść ludzi od nieuporządkowanego pragnienia zaszczytów; znosił trudy, głód, pragnienie i utrapienia ciała, aby ludzie nie oddawali się rozkoszom i przyjemnościom i aby gorycze tego życia nie odsuwały ich od dobra cnoty. W końcu przyjął śmierć, aby nikt ze strachu przed śmiercią nie porzucił prawdy; żeby zaś nikt nie bał się umrzeć w hańbie za prawdę, wybrał dla siebie najbardziej pogardzany rodzaj śmierci, mianowicie śmierć na krzyżu. Było więc rzeczą godziwą, aby Syn Boży, który stał się człowiekiem, poniósł śmierć. W ten sposób swoim przykładem wezwał ludzi do cnoty i prawdą stało się to, co mówi Piotr: Chrystus cierpiał za nas, zostawiając nam wzór, abyście szli Jego śladami. Gdyby bowiem był na świecie bogaty, potężny i piastował jakiś wielki urząd, można by sądzić, że Jego nauka i cuda zostały przyjęte w wyniku ludzkiego pochlebstwa lub nacisku władzy. Właśnie dlatego, aby dzieło mocy Bożej stało się czymś oczywistym, wybrał wszystko, co w świecie odrzucone i słabe: ubogą matkę, życie w niedostatku, niewykształconych uczniów i głosicieli, odrzucenie i potępienie ­- i to aż do śmierci - przez wielkich tego świata. W ten sposób miało się jawnie okazać, że Jego cuda i naukę przyjęto nie mocą ludzką, ale Bożą. W związku z tym należy jeszcze rozważyć, że z tego samego zamiaru Opatrzności, dla którego Syn Boży, stawszy się człowiekiem, chciał sam cierpieć, chciał żeby również Jego uczniowie, których ustanowił sługami ludzkiego zbawienia, byli odrzuceni na tym świecie; toteż nie wybrał wykształconych i wysoko urodzonych, lecz analfabetów i ludzi niskiego pochodzenia, mianowicie ubogich rybaków. Wysyłając zaś ich, aby zabiegali o zbawienie ludzi, nakazał im zachować ubóstwo, znosić prześladowania i zniewagi, a nawet przyjąć śmierć za prawdę, tak aby nie wydawało się, że ich przepowiadanie ma na celu jakąś korzyść ziemską, i aby zbawienia świata nie przypisywano mądrości ani mocy ludzkiej, lecz wyłącznie Bożej. Toteż również w Jego uczniach nie zabrakło mocy Bożej, sprawiającej rzeczy cudowne, jakkolwiek światu wydawali się oni odrzuconymi. Otóż było to niezbędne do zbawienia ludzkiego: ludzie mieli się w ten sposób nauczyć nie ufać w pysze samym sobie, ale Bogu. Tego bowiem wymaga doskonałość ludzkiej sprawiedliwości, aby człowiek całkowicie oddał się Bogu i od Niego oczekiwał wszelkich dóbr oraz dziękował za otrzymane.
RESPONSORIUM	2 Tym 4, 8; 1, 12
W. Odłożono dla mnie wieniec sprawiedliwości, który mi odda Pan, * Sprawiedliwy sędzia w owym dniu. K. Wiem, komu uwierzyłem, i pewien jestem, że mocen jest ustrzec mój depozyt. W. Sprawiedliwy sędzia w owym dniu.

WIGILIA

HYMN Ciebie, Boże, chwalimy Modlitwa Boże, dzięki Twojej łasce święty Tomasz gorliwie dążył do świętości i odznaczał się głębokim poznaniem prawd objawionych, * spraw, abyśmy zrozumieli jego naukę i naśladowali jego czyny. Przez naszego Pana. Albo jak w Jutrzni.

JUTRZNIA

HYMN 1 Odwieczny Blasku Ojca oraz Słowo, Który stworzyłeś wszelkie dobro świata, Ku Twojej chwale hymn wyśpiewujemy, Stwórco światłości. 2 Ty, co oświecasz swą oblubienicę, Który ją karmisz poczęstunkiem prawdy, Ofiarowałeś jej rozbłyskającą Gwiazdę - Tomasza. 3 On, żyjąc czysto, z duszą bogobojną, Odważnie kroczy głębiami umysłu I postępuje tak, iż się wydaje Jakoby anioł. 4 Ten, który dla nas w Zakonie jest bratem Jaśnieje niby księżyc nad gwiazdami, Przez tyle wieków jest światłem na drodze I wzorem życia. 5 Pełni podziwu dla wspaniałych skarbów, Które ten wielki uczony dał światu, Prośmy, by zawsze wspierał nas modłami I wiódł nauką! 6 O Chryste, z Ojcem wzajemnej Miłości! Twą chwałę śpiewać chcemy nieustannie Wespół z Tomaszem tam, gdzie świecisz jako Słońce prawdziwe. Amen. PSALMODIA Ludzie Starego Przymierza śpiewali stare pieśni, wszyscy zaś ludzie nowego prawa śpiewają pieśń nową, którą przyniósł nowy człowiek, Chrystus. Nowy lud śpiewa to, co nowe (Św. Tomasz z Akwinu). 1 ant. Ja pragnącemu dam darmo pić ze źródła wody życia; * i będę Bogiem dla niego, / a on będzie dla mnie synem. Psalmy i pieśń z niedzieli I tygodnia. 2 ant. Uweselił Kościół swoimi dziełami * i pamięć o nim będzie błogosławiona na wieki. 3 ant. Od samego rana całym sercem oddawał się czuwaniom przed Panem, który go stworzył, * i modlił się przed obliczem Najwyższego.
CZYTANIE	1 Kor 2, 6-10a
Głosimy mądrość między doskonałymi, ale nie mądrość tego świata ani władców tego świata, zresztą przemijających. Lecz głosimy tajemnicę mądrości Bożej, mądrość ukrytą, tę, którą Bóg przed wiekami przeznaczył ku chwale naszej, tę, której nie pojął żaden z władców tego świata; gdyby ją bowiem pojęli, nie ukrzyżowaliby Pana chwały; lecz właśnie głosimy, jak zostało napisane, to, czego ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało, ani serce człowieka nie zdołało pojąć, jak wielkie rzeczy przygotował Bóg tym, którzy Go miłują. Nam zaś objawił to Bóg przez Ducha. RESPONSORIUM KRÓTKIE K.   Bóg otworzył jego usta * W pośrodku Kościoła. W.  Bóg. K.  Napełnił go duchem wiedzy i mądrości. W.  W pośrodku. K.  Chwała Ojcu. W.  Bóg.
PIEŚŃ ZACHARIASZA	Łk 1, 68-79
Ant. Niech będzie błogosławiony Pan, * z miłości ku Niemu święty Tomasz uczył się, czuwał i pracował. Albo: Wysławiajmy Chrystusa, Króla chwały. * On przez Tomasza, światło Kościoła, napełnia świat nauką łaski. PROŚBY Uwielbiajmy Chrystusa Pana, który raczył oświecić swój Kościół zasługami i nauką świętego Tomasza: Ty jesteś blaskiem Ojca, / wieczną nadzieją dla wszystkich. Panie, Ty powiedziałeś: Ja jestem drogą, prawdą i życiem, - bądź uwielbiony za Twojego sługę, Tomasza, którego uczyniłeś gorliwym poszukiwaczem prawdy i towarzyszem na drodze doskonałości. Ty jesteś blaskiem Ojca, / wieczną nadzieją dla wszystkich. Panie, Ty powiedziałeś: Kto spełnia wymagania prawdy, zbliża się do światła, - bądź uwielbiony na całym świecie przez wszystkich ludzi, którzy starają się postępować zgodnie z poznaną przez siebie prawdą. Ty jesteś blaskiem Ojca, / wieczną nadzieją dla wszystkich. Słowo, przez które wszystko się stało, - bądź uwielbiony za rozum, którego udzieliłeś człowiekowi, aby przy jego pomocy mógł poznawać Boga i czynić sobie ziemię poddaną. Ty jesteś blaskiem Ojca, / wieczną nadzieją dla wszystkich. Światło ze światłości i blasku chwały Ojca, - bądź uwielbiony przez tych, którzy coraz lepiej starają się Ciebie poznawać, aby mówić o Tobie swoim braciom. Ty jesteś blaskiem Ojca, / wieczną nadzieją dla wszystkich.
[Bracia, dzięki łasce Bożej z niewolników staliśmy się dziećmi Bożymi, dlatego ośmielamy się wołać do Niego słowami:] Ojcze nasz. Modlitwa Boże, Ty w świętym Tomaszu dałeś swojemu Kościołowi głosiciela Twojej mądrości i wzór świętości życia, † spraw, abyśmy, dzięki jego zasługom i za jego przykładem, nieustannie i rzetelnie Ciebie szukali * oraz miłowali ponad wszystko. Przez naszego Pana.

MODLITWA W CIĄGU DNIA

Antyfony i psalmy z bieżącego dnia tygodnia. Modlitwa przedpołudniowa CZYTANIE 1 P 3, 15-16a Pana Chrystusa miejcie w sercach za Świętego i bądźcie zawsze gotowi do obrony wobec każdego, kto domaga się od was uzasadnienia tej nadziei, która w was jest. A z łagodnością i bojaźnią Bożą zachowujcie czyste sumienie. K. Wybrałem drogę prawdy. W. Przylgnąłem, Panie, do Twoich nakazów. Modlitwa południowa CZYTANIE Jk 1, 5-6 Jeśli komuś z was brakuje mądrości, niech prosi o nią Boga, który daje wszystkim chętnie i nie wymawiając; a na pewno ją otrzyma. Niech zaś prosi z wiarą, a nie wątpi o niczym! Kto bowiem żywi wątpliwości, podobny jest do fali morskiej wzbudzonej wiatrem i miotanej to tu, to tam. K. W jego sercu spoczęła mądrość. W. A roztropność w mowie ust jego. Modlitwa popołudniowa CZYTANIE Jk 3, 17-18 Mądrość zstępująca z góry jest przede wszystkim czysta, dalej, skłonna do zgody, ustępliwa, posłuszna, pełna miłosierdzia i dobrych owoców, wolna od względów ludzkich i obłudy. Owoc zaś sprawiedliwości sieją w pokoju ci, którzy zaprowadzają pokój. K. Nakarmił go Pan chlebem życia i zrozumienia. W. I napoił wodą zbawczej mądrości. Modlitwa jak w Jutrzni NIESZPORY HYMN 1 Ciebie, Tomaszu, wysławiamy wszyscy, Którym za łaską Bożą się objawiasz, Prosząc, byś światła ze źródła Bożego Hojnie nam wszystkim udzielał. 2 Sławimy ciebie za twe czyste serce, Które aniołom równym ciebie czyni, A teraz daje ci widzieć bez końca Boskiego Mistrza oblicze. 3 Nie cieszą ciebie bogactwa tej ziemi, Krzyż swój pokornie niesiesz za Jezusem, Pośród utrapień poszukując stale Jedynie chwały Chrystusa. 4 Blaskiem swej wiedzy oświecasz nas wszystkich, Więc pomóż wiernie stać na straży prawdy; Spraw, aby ludzie, pragnąc tylko dobra, Kochali prawo Chrystusa. 5 Niechaj pieśń wiecznie głosi chwałę Trójcy, Która cię wieńczy w niebie zaszczytami; Niech da, abyśmy cieszyli się z tobą Darem wiecznego pokoju. Amen. PSALMODIA Używa się jednej z dwóch serii antyfon. Antyfony z serii A zostały wybrane z tekstów Pisma św., z serii B z chorału gregoriańskiego. Antyfona 1 Seria A Według danej mi łaski Bożej, * jako roztropny budowniczy, położyłem fundament, / ktoś inny zaś wznosi budynek. Seria B Mądrość jest odblaskiem wieczystej światłości * i zwierciadłem bez skazy. Psalm 127 Pan jest budowniczym Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity, ponieważ beze Mnie nic nie możecie uczynić (J 15, 5). Jeżeli domu Pan nie zbuduje, * na próżno się trudzą, którzy go wznoszą. Jeżeli miasta Pan nie strzeże, * daremnie czuwają straże. Daremne jest wasze wstawanie przed świtem * i przesiadywanie do późna w nocy. Chleb spożywacie zapracowany ciężko, * a Pan i we śnie darzy swych umiłowanych. Oto synowie są darem Pańskim, * a owoc łona nagrodą. Jak strzały w ręku wojownika, * tak synowie zrodzeni w młodości. Szczęśliwy człowiek, * który nimi napełnił swój kołczan. Nie zawstydzi się, gdy będzie się spierał * ze swymi nieprzyjaciółmi w sądzie. Chwała Ojcu i Synowi, * i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, * i na wieki wieków. Amen. Seria A Według danej mi łaski Bożej, * jako roztropny budowniczy, położyłem fundament, / ktoś inny zaś wznosi budynek. Seria B Mądrość jest odblaskiem wieczystej światłości * i zwierciadłem bez skazy. Antyfona 2 Seria A Owocem światłości jest wszelka prawość * i sprawiedliwość, i prawda. Seria B Nie znalazł się nikt podobny do niego, * kto tak zachowywałby prawo Najwyższego. Psalm 111 Sprawił, że trwa pamięć Jego cudów Dzieła Zbawiciela w ekonomii zbawienia uczą zarazem nowy lud wdzięczności za swoje zbawienie (św. Atanazy). Z całego serca będę chwalił Pana * w radzie sprawiedliwych i na zgromadzeniu. Wielkie są dzieła Pana, * zgłębiać je mają wszyscy, którzy je miłują. Jego dzieło jest wspaniałe i pełne majestatu, * a Jego sprawiedliwość trwa na wieki. Sprawił, że trwa pamięć Jego cudów, * Pan jest miłosierny i łaskawy. Dał pokarm bogobojnym, * pamiętać będzie wiecznie o swoim przymierzu. Ludowi swemu okazał potęgę dzieł swoich * oddając im posiadłości pogan. Dzieła rąk Jego są sprawiedliwe i pełne prawdy, * wszystkie Jego przykazania są trwałe, Ustalone na wieki wieków, * nadane ze słusznością i mocą. Zesłał odkupienie swojemu ludowi, * na wieki ustanowił swoje przymierze. Imię Jego jest święte i wzbudza trwogę, * bojaźń Pana jest początkiem mądrości. Wspaniała zapłata dla tych, co według niej postępują, * a Jego sprawiedliwość będzie trwać na wieki. Chwała Ojcu i Synowi, * i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, * i na wieki wieków. Amen. Seria A Owocem światłości jest wszelka prawość * i sprawiedliwość, i prawda. Seria B Nie znalazł się nikt podobny do niego, * kto tak zachowywałby prawo Najwyższego. Antyfona 3 Seria A Bóg, który rozkazał ciemnościom, by zajaśniały światłem, * zabłysnął w naszych sercach, / by olśnić nas jasnością poznania chwały Bożej na obliczu Chrystusa. Seria B Mądrość zbudowała sobie dom, * namieszała wina i stół zastawiła, alleluja.                                                        Pieśń                                 Kol 1, 11c-20 Dział świętych w światłości Z radością dziękujcie Ojcu, † który was uczynił godnymi uczestnictwa * w dziale świętych w światłości. On uwolnił nas spod władzy ciemności † i przeniósł nas do królestwa * swego Syna umiłowanego. W Nim mamy odkupienie, * odpuszczenie grzechów. On jest obrazem Boga niewidzialnego, * Pierworodnym z całego stworzenia, Bo w Nim wszystko zostało stworzone, * i to, co w niebiosach, i to, co na ziemi; Byty widzialne i niewidzialne, * czy Trony, czy Panowania, czy Zwierzchności, czy Władze. Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone; * On jest przed wszystkim i w Nim wszystko ma istnienie. On jest Głową Ciała, czyli Kościoła, * i On jest Początkiem. Pierworodnym spośród umarłych, * by sam zyskał pierwszeństwo we wszystkim. Bóg zechciał bowiem, by w Nim zamieszkała cała Pełnia, * i aby przez Niego znów pojednać wszystko ze sobą: To, co na ziemi, i to, co w niebiosach, * wprowadziwszy pokój przez krew Jego krzyża. Chwała Ojcu i Synowi, * i Duchowi Świętemu. Jak była na początku, teraz i zawsze, * i na wieki wieków. Amen. Seria A Bóg, który rozkazał ciemnościom, by zajaśniały światłem, * zabłysnął w naszych sercach, / by olśnić nas jasnością poznania chwały Bożej na obliczu Chrystusa. Seria B Mądrość zbudowała sobie dom, * namieszała wina i stół zastawiła, alleluja. CZYTANIE 1 Kor 12, 8-11 Jednemu dany jest przez Ducha dar mądrości słowa, drugiemu umiejętność poznawania według tego samego Ducha, innemu jeszcze dar wiary w tymże Duchu, innemu łaska uzdrawiania w jednym Duchu, innemu dar czynienia cudów, innemu proroctwo, innemu rozpoznawanie duchów, innemu dar języków i wreszcie innemu łaska tłumaczenia języków. Wszystko zaś sprawia jeden i ten sam Duch, udzielając każdemu tak, jak chce. RESPONSORIUM KRÓTKIE K.   Mądrość jego * Głoszą narody.W.  Mądrość. K.   Kościół sławi jego wielkość. W.  Głoszą. K.  Chwała Ojcu. W.  Mądrość. PIEŚŃ MARYI Łk 1, 46-55 Ant. Bóg dał Tomaszowi wielką wiedzę, * którą rzetelnie poznał i bez zazdrości przekazywał. Albo, szczególnie gdy się śpiewa: W pośrodku Kościoła Bóg otworzył jego usta * i napełnił go duchem mądrości i rozumu. PROŚBY Prośmy Boga, w którym nie ma żadnej ciemności, aby nie przestawał kierować umysłami ludzi i oświecał je promieniami swojego światła: Niech jasność Pana będzie nad nami. Niewysłowiony Stwórco, Ty ustanowiłeś światu granice, - udziel wytrwałości uczonym i twórcom, którzy Ciebie szukają, mądrości tym, którzy Cię znajdują i zdolności tym, którzy Ciebie głoszą. Niech jasność Pana będzie nad nami. Boże, w Tobie żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, - daj wszystkim ludziom, którzy Ciebie szukają, aby Cię znaleźli. Niech jasność Pana będzie nad nami. Ty sprawiłeś, że Twój sługa, Tomasz, był pokorny sercem, a wielki duchem, - prosimy, abyś upodobnił do niego wszystkich, którym powierzyłeś zadanie przekazywania światu prawd wiary. Niech jasność Pana będzie nad nami. Ty uczyniłeś serce każdego z nas niespokojnym, dopóki nie spocznie w Tobie, - prowadź nas Twoimi drogami do światła, w którym mieszkasz. Niech jasność Pana będzie nad nami. Boże, wielu szukało Cię w tym życiu po omacku i zanim Cię znalazło, musiało już stąd odejść, - pozwól im także uczestniczyć w światłości razem ze świętymi. Niech jasność Pana będzie nad nami. [Zakończmy nasze modlitwy prośbą do Ojca, aby wraz z chlebem powszednim udzielił nam także prawdziwego pożywienia na życie wieczne:] Ojcze nasz. Modlitwa Boże, dzięki Twojej łasce święty Tomasz gorliwie dążył do świętości i odznaczał się głębokim poznaniem prawd objawionych, * spraw, abyśmy zrozumieli jego naukę i naśladowali jego czyny. Przez naszego Pana. BŁOGOSŁAWIEŃSTWO KOŃCOWE Niech was błogosławi Bóg, który pozwolił świętemu Tomaszowi zgłębiać swoje tajemnice, * abyście i wy miłowali Go w prawdzie. W.Amen.