Najczcigodniejszy Mistrzu i Ojcze, z powodu niezliczonych zajęć nie byłem w stanie napisać do waszej czcigodności, jak należy. Albowiem, prawdę mówiąc, odkąd opuściłem Romans włącznie do tej chwili, codziennie musiałem głosić słowo Boże zewsząd napływającym ludziom, najczęściej dwa razy dziennie, a czasami i trzy. Musiałem także uroczyście odprawiać śpiewaną mszę św., do tego stopnia, że ledwo mi wystarcza czasu na podróż, posiłek i sen i inne konieczne sprawy. Co więcej, swoje kazania muszę przygotowywać w drodze. Aby jednak nie posądzono mnie o lekceważenie w pisaniu, zmuszałem siebie przez wiele dni, tygodni i miesięcy, by codziennie wśród tylu zajęć znaleźć trochę czasu na opisanie wam przynajmniej drogi, którą przebyłem.

[A] Niech więc dowie się wasza czcigodność, że skoro opuściłem Romans, dokąd mnie ostatnio wysłałeś, przez trzy miesiące aż dotąd przebywałem w Delfinacie, głosząc słowo Boże w okolicznych miastach, wioskach i osiedlach, w których jeszcze nigdy nie byłem. Odwiedziłem zwłaszcza trzy bardzo sławne doliny heretyków w diecezji Embrum, z których jedna nazywa się Lucerna, druga L'Argentiere, a trzecia Valpure. Odwiedziłem je już wcześniej dwa lub trzy razy, a oni, dzięki łasce Bożej, przyjęli naukę katolickiej prawdy z wielką pobożnością i czcią, jednak chciałem ponownie ich odwiedzić, aby ich umocnić i pocieszyć. Później, na liczne ustne lub pisemne prośby i wezwania, przeszedłem do Lombardii, gdzie nieprzerwanie przez rok i miesiąc nauczałem we wszystkich miastach, osiedlach i wioskach na obszarze, który wam podlega, jak również i poza nim, to znaczy w posiadłości margrabiego Monferrato, na prośbę jego oraz jego poddanych. Natomiast w regionach położonych za górami znalazłem bardzo wiele dolin zamieszkałych przez heretyków, waldensów i przewrotnych katarów, zwłaszcza w diecezji Turynu. Wszystkie je po kolei odwiedziłem, głosząc w każdej z nich wiarę i naukę katolickiej prawdy oraz odrzucając ich błędy. Dzięki Bożemu miłosierdziu przyjęli oni prawdę wiary z wielkim żarem oraz ogromnym uczuciem pobożności, a także z szacunkiem, gdyż Pan ze mną współdziałał i umacniał moje słowa.

Odkryłem, że główną przyczyną ich herezji i błędów jest brak głoszenia kazań. Jak bowiem, zgodnie z prawdą, dowiedziałem się od owych mieszkańców, minęło 30 lat, odkąd nikt nie głosił im kazań, za wyjątkiem heretyckich waldensów, którzy przychodzili do nich z Apulei, zwykle dwa razy w roku. Czcigodny Mistrzu, pomyśl, jak wielka wina spada na przełożonych Kościoła i innych, którzy mają obowiązek głosić takim ludziom słowo Boże, a którzy raczej chcą wypoczywać w wielkich miastach i willach z pięknymi komnatami wraz z ich rozrywkami. a tymczasem, z braku pokarmu duchowego, giną dusze, za zbawienie których umarł Chrystus, ponieważ nie ma nikogo, kto połamałby chleb dla dzieci. Żniwo bowiem wielkie, ale robotników mało. Dlatego proszę Pana żniwa, aby wyprawił robotników na swoje żniwo. (Następuje [C]).

[B] Nie będę wspominał obecnie o niektórych wydarzeniach, jak o pewnym heretyckim biskupie, którego spotkałem w jednej dolinie, zwanej Luforio, i o tym, że chciał on ze mną potajemnie porozmawiać i się nawrócił, o szkołach waledensów, które znalazłem w dolinie Val d'Angrogne i o ich zniszczeniu, o heretyckich katarach w dolinie Val di Pont, jak porzucili swoje błędy, o heretyckich dolinach Val di Lanzo, inaczej Quinni, do których niegdyś zbiegli zabójcy błogosławionego Piotra, męczennika [Piotr de Ruffía], w jaki sposób się zachowali w stosunku do mnie, o ustaniu podziałów między Guelfami i Gibellinami, o powszechnym przymierzu w tych regionach, a także o licznych innych dziełach, których Bóg raczył dokonać na swoją chwałę i na pożytek dusz. We wszystkim niech będzie błogosławiony Bóg.

Po trzynastu miesiącach mojego pobytu w Lombardii, przybyłem do Sabaudii, gdzie jestem już od pięciu miesięcy. Otrzymuję liczne zaproszenia, zwłaszcza od biskupów i panów tej ziemi. z wielką radością odwiedziłem już tu cztery diecezje: Sion, Aostę, Tarentaise, Saint-Jean-de-Maurienne i Grenoble, których większa część terytorium znajduje się w Sabaudii. Głosiłem słowo Boże w tych okolicach: w miastach, wioskach i osiedlach, mniej lub więcej, zależnie od potrzeby. Teraz natomiast jestem w diecezji Genewa.

Wśród wielu nieprawidłowości, spotkałem się w tych stronach z jednym, szczególnie rozpowszechnionym błędem. Obchodzą oni corocznie uroczyste święto, które przypada nazajutrz po Bożym Ciele i utrzymują bractwa pod nazwą świętego Wschodu. Powiedzieli mi nasi bracia, a także franciszkanie i inni zakonnicy oraz kapłani, że nie odważyli się już głosić lub cokolwiek powiedzieć przeciw temu błędowi, powodowani lękiem, ponieważ grożono im śmiercią oraz odjęciem ofiar i jałmużny. Przeciwko temu błędowi występuję teraz głównie, codziennie nauczając, a dzięki współdziałaniu i umacnianiu mojego słowa przez Pana błąd ten został skutecznie wykorzeniony. Ci ludzie, którzy teraz przychodzą, ubolewają nad tym, gdy słyszą, że tak bardzo pobłądzili w wierze. Gdy zaś, dzięki łasce Bożej, błąd ten zostanie zupełnie wykorzeniony, zamierzam bez zwłoki udać się do diecezji Lozanny, w której, zwłaszcza wieśniacy, wspólnie i otwarcie wielbią słońce jako Boga, od rana kierując ku niemu ze czcią swoje modlitwy. Sam biskup Lozanny, po dobrych dwóch lub trzech dniach drogi przybył do mnie, serdecznie i pokornie mnie prosząc, abym przybył do jego diecezji, w której na pograniczu Niemiec i Sabaudii znajduje się wiele dolin heretyków; co też mu przyrzekłem. Słyszałem bowiem, że tamtejsi heretycy są szczególnie zuchwali i odważni. Lecz stale ufając w Boże miłosierdzie, zamierzam tam przybyć i nauczać w czasie zbliżającego się Wielkiego Postu. Niech stanie się zgodnie z wolą niebios. (Następuje [C]).

[C] Mój towarzysz, Antoni, a ja wraz z nim polecamy się waszej ojcowskiej czcigodności. Niech Syn Dziewicy nieustannie zachowuje Cię jako przykład i ostoję świętych obserwancji zakonnych. Amen.

[Podpisałem ostatecznie własną ręką w Genewie, 17 grudnia 1403 roku.

Nieużyteczny sługa Chrystusa i wasz pokorny syn, brat Wincenty, kaznodzieja.]

Duch Pana Boga nade mną, bo Pan mnie namaścił. Posłał mnie, by głosić dobrą nowinę ubogim, by opatrywać rany serc złamanych, by zapowiadać wyzwolenie jeńcom i więźniom swobodę; aby obwieszczać rok łaski Pańskiej, i dzień pomsty naszego Boga, aby pocieszać wszystkich zasmuconych.