ŚW. ANTONINA Z FLORENCJI, BISKUPA

Wspomnienie obowiązkowe

      Antonio Pierozzi (ze względu na swoją wątłą budowę ciała nazywany zdrobniale: "Antonino") urodził się we Florencji, w 1389 roku. Do zakonu, z przeznaczeniem "do przyszłego konwentu w Fiesole", przyjął go w 1405 roku bł. Jan Dominici, który na polecenie bł. Rajmunda z Kapui zajmował się wówczas reformą konwentów dominikańskich. Nowicjat odbył w Kortonie, a na dalszą formację udał się do Fiesole, gdzie w 1406 roku powstał nowy ośrodek reformy. Był pierwszym synem tego konwentu. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1413 roku. Prowadził surowe życie, odznaczał się roztropnością i wiedzą, dlatego nieprzerwanie od 1418 roku kierował braćmi jako przeor w Kortonie, Fiesole, Neapolu i w Rzymie, gdzie także został audytorem św. Roty i sławnym mistrzem prawa kanonicznego.
      Kiedy w 1435 roku Kosma Medyceusz z własnych funduszy wybudował we Florencji konwent św. Marka, został jego przeorem (1436-1444). Było to w tym samym czasie, kiedy bł. Fra Angelico malował tam swoje słynne freski i gdy powstała w nim pierwsza w Europie biblioteka publiczna, stanowiąc ośrodek pięknie rozwijającego się tam humanizmu. W 1437 roku został wikariuszem generalnym zreformowanych konwentów (tzw. obserwantów) we Włoszech. Brał także udział w Soborze Florenckim w 1438 roku. W uznaniu jego mądrości, która zjednała mu przydomek "Antonina Doradcy", Papież Eugeniusz IV mianował go arcybiskupem Florencji w 1446 roku.
      Jako arcybiskup bardzo dobrze spełniał obowiązki pasterza: troszczył się o ubogich, zwłaszcza nieznanych, i z myślą o nich założył stowarzyszenie "Dobroczyńców św. Marcina". Był prekursorem dzisiejszej opieki społecznej do tego stopnia, że sam wyzbył się wszystkiego, co posiadał; surowym, lecz umiarkowanym reformatorem duchowieństwa, pasterzem, katechetą, a zwłaszcza kaznodzieją. Napisał wiele dzieł, z których najważniejsze to Summa moralis. Zmarł 2 maja 1459 roku. Papież Hadrian IV zaliczył go w poczet świętych 31 maja 1523 roku.

Teksty wspólne o pasterzach, z wyjątkiem:

WEZWANIE

Ant. Uwielbiajmy Chrystusa, / Najwyższego Pasterza, alleluja. Albo: Uwielbiajmy Chrystusa, Wielkiego Kapłana, / wspominając świętego biskupa Antonina, alleluja. Psalm Wezwania jak w częściach stałych.

GODZINA CZYTAŃ

II CZYTANIE Kazanie świętego Antonina, biskupa (Cod. ms. 308, 126-128, Biblioteca Riccardiana, Firenze) Ukrzyżowany Chrystus jest drzewem życia, które przynosi zbawienne owoce Św. Jan mówi w Apokalipsie: Ukazał mi Pan drzewo życia, po obu brzegach rzeki, rodzące owoce (Ap 22, 1). Drzewem życia jest ukrzyżowany Chrystus, o którym można powiedzieć, że znajduje się po obu brzegach rzeki, ponieważ przez Niego dostąpili zbawienia ojcowie Starego i Nowego Przymierza. A sam Bóg na krzyżu przynosi rodzajowi ludzkiemu powszechne owoce zbawienia, które wydało drzewo krzyża, zgodnie z tym, co wyraża to podobieństwo. Rozważmy cztery z nich, które odnoszą się do rodzaju ludzkiego. Pierwszym owocem jest cena naszego odkupienia, gdyż jak mówi św. Ambroży: tak wielki był nasz grzech, że nie moglibyśmy zostać odkupieni, gdyby Jednorodzony Syn Boży nie umarł za nas jako za dłużników. Przyczyna tego jest taka, że wina rodzaju ludzkiego była nieskończona ze względu na tego, kogo ona obraziła, ze względu na dobro, którego pozbawiła i ze względu na naturę, którą splamiła. Dlatego było rzeczą konieczną, by oczyściła ją Męka Pańska. Właśnie o tym mówi Piotr: Z waszego złego postępowania zostaliście odkupieni nie czymś przemijającym, srebrem lub złotem, ale drogocenną krwią Chrystusa, jako Baranka niepokalanego i bez zmazy (1 P 1, 18-19). Drugim owocem jest przywilej miłości Bożej. Zwykle bowiem dary pobudzają ludzi do miłości, tym większej, im większy jest dar, zgodnie ze słowami: "Bardziej kocha ten, komu się więcej daruje". Lecz większy jest ten dar, który się bardziej kocha. A spośród wszystkich rzeczy godnych miłości - poza tym, kto na pierwszym miejscu jest godny miłości - bardziej godne miłości jest życie. Ten więc, kto oddaje swoje życie za przyjaciela, obdarował go największym darem, zgodnie ze słowami św. Bernarda: Dobry Jezu, kielich, który wypiłeś, dzieło naszego odkupienia, czyni Cię dla mnie godnym miłości ponad wszystko. Trzecim owocem jest tarcza naszej obrony. Przed męką Chrystusa wielu ludzi popadało w bałwochwalstwo i nie mogło przeciwstawić się diabłu. Lecz po męce Chrystusa wróg stał się tak słaby, że nikogo nie może zwyciężyć czy pokonać, jeśli sam tego nie chce, jak mówi św. Grzegorz: słabym wrogiem jest ten, który zwycięża tylko tego, kto chce być zwyciężony. Otrzymaliśmy zaś to przez Jego śmierć, dlatego powiedziano: Oni zwyciężyli go dzięki krwi Baranka. Tę krew wierni powinni zawsze mieć przed oczyma poprzez wiarę, aby ich zachęcała do walki, stosownie do słów: Zastanawiajcie się nad Tym, który ze strony grzeszników taką wielką wycierpiał wrogość przeciw sobie, abyście nie ustawali, złamani na duchu. Czwartym owocem jest godność naszego wywyższenia. Ogromnym zaszczytem dla jakiegoś miasta byłby wybór któregoś z mieszkańców na cesarza rządzącego całym światem lub na papieża kierującego całym Kościołem. Z tego względu wielka jest godność natury ludzkiej, ponieważ Chrystus przez śmierć, poniesioną w ludzkiej naturze, otrzymał imię, które jest ponad wszelkie imię, zgodnie ze słowami: Dlatego też Bóg wywyższył Go nad wszystko i darował Mu imię ponad wszelkie imię. A trzeba, by w tej samej naturze, w której cierpiał, osądził wszelkie stworzenie, stosownie do słów: Bóg ustanowił Go sędzią żywych i umarłych. Wszyscy prorocy świadczą o tym, że każdy, kto w Niego wierzy, przez Jego imię otrzymuje odpuszczenie grzechów.
RESPONSORIUM	Kol 3, 1-3
W. Jeśliście razem z Chrystusem powstali z martwych, szukajcie tego, co w górze, gdzie przebywa Chrystus zasiadając po prawicy Boga. * Dążcie do tego, co w górze, nie do tego, co na ziemi. K. Umarliście bowiem i wasze życie jest ukryte z Chrystusem. W. Dążcie do tego, co w górze. Albo: Z Prologu do Summa moralis, świętego Antonina, biskupa (Summa Theologiae, Pars I, t. 1, Veronae 1740 [Graz 1959], colll. 1-3) Świat uczy nas mądrości, nie tylko o sprawach boskich, lecz także o tym, co należy czynić Jak wspaniałe są dzieła Twoje, Panie! Tyś wszystko mądrze uczynił, ziemia jest pełna Twojej własności. Prorok w porywie duszy kontempluje Boży majestat, zdumiony wielkością Jego dobroci, którą okazuje w swoich dziełach, i przemawia do Niego. Zostaje nam tu objawiona tajemnica Trójcy Świętej, której pomocy zawsze powinniśmy przyzywać i oczekiwać, aby nasze dobre czyny, które są Jego czynami, doprowadził do celu. Mówi bowiem Platon, że bez Niego, Najwyższego Bytu, nie może istnieć żadna natura, żaden rozum nie może niczego pojmować, żaden czyn nie dojdzie do skutku ani żaden początek nie będzie miał właściwej podstawy. Po pierwsze wskazuje on na godną podziwu potęgę, którą przypisuje Ojcu, gdy mówi: Jak wspaniałe są dzieła Twoje, Panie. Po drugie wychwala niezmierzoną mądrość. którą przyznaje Synowi, kiedy powiada: Tyś wszystko mądrze uczynił. Po trzecie Duchowi Świętemu przypisuje wielką życzliwość wobec nas, gdy mówi: ziemia jest pełna Twojej własności. Do pierwszej, to znaczy do potęgi, odnosi się to, co Mardocheusz mówi do Boga o Jego przedziwnej potędze, którą okazał poprzez stworzenie: Panie, Królu, Wszechmogący, w mocy Twojej jest wszystko. Tyś uczynił niebo i ziemię, i wszystko, co na niej pod niebem godne jest podziwu. Ukazuje tutaj Jego największą moc, przyznając ją Ojcu, który wszystko stwarza z niczego, a nie jak twórca z istniejącej wcześniej materii. Do drugiej odnoszą się te słowa: Zdrojem mądrości jest słowo Boże na wysokości. I wszystko przez Nie się stało. Słowo, Syn Boży jest bowiem jakby pewną umiejętnością Ojca Wszechmogącego, przez którą i w której wszystko zostało stworzone wedle najwyższego i najlepszego zamysłu: Tyś wszystko mądrze uczynił. A ponieważ cechą mędrca jest zaprowadzać porządek, dlatego wszystko zostało stworzone w największym porządku, aby wszystko było na odpowiednim dla siebie miejscu. Przez to ukazuje się piękno wszechświata i widać, że światem kieruje Boża Opatrzność. Rzeczywiście wszystko mądrze uczynił. Sam świat jest wreszcie jakby księgą, zapisaną od wewnątrz i z zewnątrz, która uczy nas mądrości, nie tylko odnośnie poznania spraw Bożych, zgodnie ze słowami: niewidzialne Jego, to znaczy Boga, przymioty, stają się widzialne dla umysłu przez Jego dzieła, lecz także uczy mądrości w tym, co należy czynić, stosownie do słów: Zapytaj zwierząt - pouczą. I ptaki w powietrzu powiedzą. Zapytaj ziemi, wyjaśni; pouczą cię i ryby w morzu, ponieważ nigdy nie przekroczyły danego im wszystkim przykazania, by czyniły to, do czego zostały stworzone. Udzielają się innym, ziemia rodzi owoce i drzewa, i nie ma nic bezczynnego, a dostarczają nam niezliczonych przykładów dobrego życia. Tak więc Tyś wszystko mądrze uczynił, aby przez to udzielić nam mądrości. Odnośnie trzeciego widać z całą pewnością Jego wielką życzliwość względem nas, gdyż to, co Bóg stworzył z tak wielką mocą i mądrością, wszystko uczynił dla człowieka, jak mówi św. Augustyn. I dodaje jeszcze: ziemia jest pełna Twojej własności. Ziemią jest człowiek, ponieważ rządzi ziemią, do której wróci, ziemię uprawia, z ziemi żyje. I tę ziemię Bóg napełnił swoją własnością. Bóg posiada to, co niebiańskie, ziemskie i boskie. I tym wszystkim napełnił ziemię, to znaczy dał człowiekowi do użytku to, co znajduje się na ziemi: wszystko złożyłeś pod jego stopy. Dał mu to, co niebiańskie, to znaczy Aniołów na usługi: czyż nie są oni wszyscy duchami przeznaczonymi do usług ich? Cóż większego ma Bóg od swojego Syna? A napełnił człowieka Bogiem, kiedy Słowo stało się ciałem. Tak Bóg umiłował świat, to znaczy człowieka, że Syna swojego Jednorodzonego dał. Dlatego z całą pewnością można powiedzieć: ziemia jest pełna Twojej własności.
RESPONSORIUM	Por. Ps 104, 24; Prz 3, 19
W. Jak wspaniałe są dzieła Twoje, Panie! Tyś wszystko mądrze uczynił. * Ziemia jest pełna Twojej własności, alleluja. K. Panie, umocniłeś ziemię mądrością, niebiosa utwierdziłeś rozumem. W. Ziemia. Albo: Z Żywota świętego Antonina, biskupa, napisanego przez Francesco di Castiglione (Positio pro Doctoratu, Romae 1975, col. VII-VIII) Troska pasterska świętego Antonina Antonin sprawował posługę pasterską przez trzynaście lat, podziwiany przez wszystkich. Przede wszystkim chciał, aby służba w jego domu była skromna i niewielka, zaledwie taka, która wystarczyłaby do wykonywania koniecznych prac. Wykluczył wszelki przepych i zbytek w sposobie żywienia i ubiorze u siebie i u swojej służby. Nie posiadał żadnych klejnotów czy dóbr, złotych czy srebrnych naczyń, psów czy koni, jak to jest u wielu biskupów. Na wypadek ostatecznej potrzeby miał w domu tylko jednego małego muła, którego zresztą otrzymał w darze. Powiadał, że nie przystoi biskupowi wydawać dóbr pochodzących od ubogich na żywienie zwierząt czy też kupować za nie jakąkolwiek zbyteczną rzecz. Kierowanie wszystkimi dobrami i majątkami oraz całością spraw domowych powierzył jednemu zarządcy, a sobie zastrzegł troskę o sprawy duszpasterskie. Całą swoją służbę, którą często zachęcał do życia w bojaźni Bożej, kazał jak najlepiej odżywiać, wykluczając jednak zawsze wszelki zbytek. Sam zadowalał się wspólnym dla wszystkich posiłkiem, zupełnie zresztą nie zwracając na niego uwagi. Nocą zawsze wstawał, i to tak gorliwie, aby wyprzedzić dzwon na jutrznię w kościele katedralnym. Gdy razem ze swoim duchowieństwem odprawił Boskie Oficjum w wielkim skupieniu i podniosłym nastroju ducha, resztę czasu, która mu pozostała do tercji, poświęcał na świętą lekturę lub pisanie ksiąg. O godzinie trzeciej odprawiał Mszę św., którą opuszczał tylko z powodu wielkiej konieczności. Po odprawieniu Mszy resztę dnia aż do późnej nocy przeznaczał w całości na wykonywanie obowiązków pasterza, za wyjątkiem czasu, jakiego potrzebował dla zaspokojenia potrzeb ciała. Napływało do niego wiele spraw z miasta, nie tylko od duchowieństwa, lecz także od świeckich, którzy przy powszechnej zgodzie odsyłali je do niego, jako do najlepszego i najbardziej sprawiedliwego sędziego. Codziennie jego dom był pełen zakonników. Jedni przychodzili po jałmużnę (gdyż wszystkie swoje dobra rozdawał ubogim), inni prosili go o pewny i prawdziwy wyrok w sprawach wątpliwych. Tak wielką bowiem miał znajomość Pisma Świętego, taką biegłość, takie doświadczenie w udzielaniu porad, że nie tylko mieszkańcy miasta, ale i liczni przybysze, książęta i biskupi, wysoko cenili sobie jego zdanie w bardzo poważnych sprawach. Z tego to właśnie powodu zaczęto go już wcześniej nazywać bratem Antoninem Doradcą; tym bowiem zdrobniałym imieniem zwykli go nazywać zanim został biskupem.
RESPONSORIUM	por. 2 Tm 4, 7. 8
W. Mąż Boży, Antonin, wystąpił w dobrych zawodach, bieg ukończył, wiarę ustrzegł, a kiedy umierał z radością powiedział: * Służyć Bogu, to królować, alleluja. K. Na ostatek odłożono dla mnie wieniec sprawiedliwości. W. Służyć Bogu. Modlitwa jak w Jutrzni

JUTRZNIA

HYMN 1 Blask twoich cudów rozpędza Nocne ciemności na ziemi, Gdy twoje życie i świętość Sławimy dziś, Antoninie! 2 Przez czystość życia swojego I mądrość z czynów płynącą, Stałeś się wzorem pasterza I opiekuna ubogich. 3 Z ciszy zakonnej klauzury, Z życia pełnego umartwień Pan ciebie wyniósł wysoko, Byś był biskupem Florencji. 4 Służyłeś wielu swą radą I pomoc niosłeś w potrzebie, Nas także wspieraj ochotnie, Byśmy w wierności wytrwali. 5 Niech Bogu Ojcu brzmi chwała Wraz z Synem i Duchem Świętym; Niech Bóg udziela nam łaski Za Antonina modlitwą. Amen. PSALMODIA 1 ant. Dzięki składam Temu, który mnie przyoblekł mocą, * Chrystusowi Jezusowi, / że uznał mnie za godnego wiary, / skoro przeznaczył mnie do posługi, alleluja. Psalmy z dnia bieżącego. 2 ant. Pan wybrał swego sługę, * aby pasł Jego dziedzictwo, alleluja. 3 ant. Ja sam będę pasł moje owce: * zagubioną odszukam, * zabłąkaną sprowadzę z powrotem, alleluja.
CZYTANIE	1 Tes 2, 2b-4
Odważyliśmy się w Bogu naszym głosić Ewangelię Bożą wam, pośród wielkiego utrapienia. Upominanie zaś nasze nie pochodzi z błędu ani z nieczystej pobudki, ani z podstępu, lecz jak przez Boga zostaliśmy uznani za godnych powierzenia nam Ewangelii, tak głosimy ją, aby się podobać nie ludziom, ale Bogu, który bada nasze serca. RESPONSORIUM KRÓTKIE K.   Bóg otworzył jego usta w pośrodku Kościoła. * Alleluja, alleluja. W.  Bóg. K.   Napełnił go duchem wiedzy i mądrości. W. W pośrodku Kościoła K.  Chwała Ojcu. W.  Bóg.
PIEŚŃ ZACHARIASZA	Łk 1, 68-79
Ant. Wzbudzę sobie kapłana wiernego, * który będzie postępował według mego serca i pragnienia. / Zbuduję mu dom trwały, / a on będzie chodził przed moim obliczem na zawsze, alleluja. Albo: Módl się za nami święty Antoninie, * który osiągnąłeś wielkość w pokorze, / bogactwo w ubóstwie / i anielską czystość ciała, alleluja. Prośby z Tekstów wspólnych o pasterzach.
Modlitwa Boże, Ty sprawiłeś, że święty Antonin, biskup, odznaczał się darem mądrości, † udziel Twoim sługom ducha rozumienia, prawdy i pokoju, * aby całym sercem poznali i gorliwie wypełniali to, co się Tobie podoba. Przez naszego Pana. Albo jak w Nieszporach.

NIESZPORY

HYMN 1 Odwieczne światło i Rządco wszechczasów, Ty, który hojnie obdarzasz dobrami, Nagrodą chwały wieńczysz swych żołnierzy, Wiernie za Tobą idących do boju. 2 Dziś, kiedy wszyscy chwałę Ci śpiewamy, Czcząc Twego sługę, sławnego biskupa, Mamy nadzieję, że na jego prośby Nieba podwoje zechcesz nam otworzyć. 3 Prosimy Ciebie, święty Antoninie, Zjednaj nam łaskę u tronu Bożego, Byśmy doczesne troski pokonali I wieczną chwałą cieszyli się w niebie. 4 Cześć, chwała Ojcu, moc i uwielbienie, Synowi oraz Pocieszycielowi, Bogu samemu, w Trójcy Jedynemu, Którego władza trwa na wieki wieków. Amen. PSALMODIA 1 ant. Był ojcem dla ubogich, * oczyma dla niewidomych, / stopami dla chromych, alleluja. Psalmy z dnia bieżącego. 2 ant. Kiedy umierał, z radością powiedział: * Służyć Bogu, to królować, alleluja. 3 ant. W pokorze był wielki, * w ubóstwie bogaty, / w ciele był jak anioł, alleluja.
CZYTANIE	Kol 1, 9b-11
Obyście doszli do pełnego poznania woli Bożej, w całej mądrości i duchowym zrozumieniu, abyście już postępowali w sposób godny Pana, w pełni Mu się podobając, wydając owoce wszelkich dobrych czynów i rosnąc przez głębsze poznanie Boga. Niech moc Jego chwały w pełni was umacnia do okazywania wszelkiego rodzaju cierpliwości i stałości! RESPONSORIUM KRÓTKIE K.   Słowo prawdy było w jego ustach, * Alleluja, alleluja. W. Słowo. K.   Na jego wargach nie znaleziono niegodziwości. W. Alleluja, alleluja. K.   Chwała Ojcu. W.  Słowo.
PIEŚŃ MARYI	Łk 1, 46-55
Ant. Przewodniku w wierze, mężu dobrej rady, * wzorze dla kapłanów, chwało swego miasta, / żyłeś zgodnie z tym, czego nauczałeś; / módl się za nami do Pana, alleluja. Ant. Ciebie wychwala chór dziewic, * sławi rzesza doktorów, / zgodnie podziwiają święci biskupi. / O, święty Antoninie, / wejrzyj ojcowskim okiem i na nas, / którzy cię także wysławiamy, alleluja. Prośby z Tekstów wspólnych o pasterzach
Modlitwa Boże, Ty sprawiłeś, że święty Antonin, biskup, odznaczał się darem rady, † spraw za jego wstawiennictwem, * abyśmy chodząc w ciemnościach tego życia, dzięki Twojemu światłu uczyli się, jak mamy postępować. Przez naszego Pana. Albo jak w Jutrzni