ŚW. AUGUSTYNA, BISKUPA I DOKTORA KOŚCIOŁA

Święto

     Biskup Hippony i największy teolog Zachodu dla nas jest autorem reguły oraz nauczycielem życia wspólnego. Regula ad servos Dei, pierwotnie przeznaczona dla klasztorów żeńskich, w wieku XII została przyjęta przez kanoników regularnych. Po zakończeniu IV Soboru Laterańskiego (1215), Innocenty III zachęcił św. Dominika, aby wraz z braćmi wybrał którąś ze starszych reguł, po to by nowa rodzina zakonna mogła się cieszyć zaufaniem. Według Jordana z Saksonii “wkrótce potem ci, którzy mieli stać się Zakonem Kaznodziejów, złożyli śluby na regułę świętego Augustyna, sławnego kaznodziei. Nałożyli na siebie ściślejszą obserwancję co do pożywienia, postów, nocnych czuwań i wełnianych habitów”.
     Humbert z Romans wykazał, iż św. Augustyn wzorował swą regułę na życiu apostołów. Jeśli weźmiemy pod uwagę, że Dominik będąc kanonikiem niemal dwadzieścia lat przeżył wedle reguły św. Augustyna, zrozumiemy, jak doskonale wybrane przez Augustyna życie apostolskie odpowiada celowi naszego Zakonu. Również w naszych czasach posłuszeństwo apostolskiej Regule św. Augustyna i Konstytucjom Zakonu obejmuje całą profesję życia dominikańskiego.

Teksty wspólne o pasterzach, s. 1515, z wyjątkiem:

WEZWANIE

Ant. Przyjdźcie, uwielbiajmy Pana, / źródło prawdziwej mądrości. Albo: Wielki jest Pan i godzien wielkiej chwały, / bo na światło Kościoła powołał Augustyna. Psalm Wezwania jak w częściach stałych.

GODZINA CZYTAŃ

HYMN 1  Wielki ojcze Augustynie, Modły nasze przyjąć racz, Aby przez nie nasz Stworzyciel Zmiłowanie zesłał nam. O, pasterzu najsławniejszy, Swoją trzodę prowadź wciąż. 2 Miłośnikiem ty ubóstwa Przez ubogich jesteś zwan, A dla sędziów sprawiedliwych Tyś obrońcą prawdy jest. Gdy objaśniasz słowa Pisma, Z ust twych płynie słodki miód. 3 To, co pierwej było ciemne, Jasnym czynisz dla nas wnet, Słowem zaś naszego Zbawcy Niczym chlebem karmisz nas, Dajesz nam też napój życia, Którym psalmów nektar jest. 4 Ty regułę dla kleryków Sporządziłeś świętą nam, Aby ci, co ją wybiorą, Po królewskiej drodze szli I po twoich świętych śladach Do Ojczyzny mogli dojść. 5 Bogu Ojcu i Synowi Niechaj wieczna chwała brzmi, Niech podaje wiek wiekowi Hymn triumfu, dzięki, czci. A równemu Im Duchowi Niechaj wieczna chwała brzmi. Amen. PSALMODIA Seria A Ant. 1 Dostąpiłem miłosierdzia, * ponieważ działałem z nieświadomością, w niewierze, / a nad miarę obfitą okazała się łaska naszego Pana / wraz z wiarą i miłością w Chrystusie Jezusie. Ant. 2 Dostąpiłem miłosierdzia po to, * by we mnie pierwszym Jezus Chrystus pokazał całą wielkoduszność. Ant. 3 Żyję życiem wiary w Syna Bożego, * który mnie umiłował i samego siebie wydał za mnie. Seria B Ant. 1 Po śmierci matki Augustyn powrócił do własnych posiadłości, * gdzie wraz z przyjaciółmi, spędzając czas na postach i modlitwach, / pisał książki i nauczał nieoświeconych. Ant. 2 Gdy rozeszła się jego sława, * błogosławiony Walery, biskup Hippony, wezwał go do siebie / i wbrew jego woli uczynił prezbiterem. Ant. 3 Zostawszy prezbiterem, założył niebawem wspólnotę * i zaczął żyć według reguły opartej na nauce świętych Apostołów. K. Usłyszysz z ust moich słowo. W. Które będziesz głosił w moim imieniu.
I CZYTANIE Z Listu św. Pawła Apostoła do Kolosan (3, 12-17) Na wszystko przyobleczcie miłość Jako wybrańcy Boży - święci i umiłowani - obleczcie się w serdeczne miłosierdzie, w dobroć, pokorę, cichość, cierpliwość, znosząc jedni drugich i wybaczając sobie nawzajem, jeśliby ktoś miał coś do zarzucenia drugiemu: jak Pan wybaczył wam, tak i wy! Na to zaś wszystko przywdziejcie miłość, która jest więzią doskonałości. A w sercach waszych niech panuje pokój Chrystusowy, do którego też zostaliście wezwani w jednym Ciele. I bądźcie wdzięczni! Słowo Chrystusa niech w was mieszka w całym swym bogactwie: z wszelką mądrością nauczajcie i napominajcie siebie, psalmami, hymnami, pieśniami pełnymi ducha, pod wpływem łaski śpiewając Bogu w waszych sercach. A cokolwiek czynicie lub mówicie, wszystko niech będzie w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu Ojcu przez Niego.
RESPONSORIUM	Wyznania, VII, 10, 16
W. Poznał Augustyn, że jest daleko od Boga, w krainie niepodobieństwa. † I zdało mu się, że usłyszał głos Boga z wyżyny: / Jam pokarm dorosłych, * Dorośnij, a będziesz mnie pożywał. K. I nie wchłoniesz mnie w siebie, jak się wchłania cielesny pokarm, lecz ty się we mnie przemienisz. W. Dorośnij.
II CZYTANIE - 1 Z Reguły św. Augustyna, biskupa (KKZ, Poznań 2003, s. 19-26) Pierwsze przykazanie miłości Przede wszystkim, bracia najmilsi, należy miłować Boga. Następnie bliźniego. Na pierwszym bowiem miejscu postawiono nam te dwa przykazania. Wam więc, żyjącym w klasztorze, to właśnie nakazujemy zachowywać. Zgromadziliśmy się głównie po to, by jednomyślnie mieszkać w domu, mając dusze i serca zjednoczone w Bogu. Niczego też nie uważajcie za swoją własność: wszystko niech będzie wspólne. Przełożony zaś ma rozdzielać pokarm i odzienie. Nie całkiem równo, gdyż nie jednakowym cieszycie się zdrowiem; raczej każdemu według potrzeby. Wszyscy więc żyjcie zgodnie i jednomyślnie, i czcijcie w sobie nawzajem Boga, gdyż każdy stał się Jego świątynią. Trwajcie na modlitwie w ustalonych godzinach i porach. W oratorium - to jest miejscu modlitwy - to tylko wolno czynić, po co to miejsce zostało stworzone i skąd wzięło nazwę, by braciom, którzy - mając właśnie czas wolny - chcieliby się pomodlić również poza wyznaczonymi godzinami, nikt nie przeszkadzał, robiąc tam co innego. Modląc się do Boga w psalmach i hymnach, rozważajcie w sercu, co mówią usta. Ciało poskramiajcie postami i wstrzemięźliwością w jedzeniu i piciu, na ile pozwala zdrowie. Jeżeli zaś ktoś pościć nie może, nie powinien jednak niczego spożywać poza godziną posiłku, chyba że jest chory. Ubiór wasz niech nie będzie strojny i nie starajcie się podobać szatą, lecz obyczajami. Sprzeczek wcale nie miewajcie, albo jak najprędzej kładźcie im kres, by gniew nie wzrastał aż do nienawiści, czyniąc ze źdźbła belkę, a duszę zabójcą. Nie w panowaniu władzą, lecz w służbie miłością niech widzi swoje szczęście ten, co wam przewodzi. We czci u was, niech będzie nad wami przełożony; z bojaźni zaś Bożej niczym podnóżek pod waszymi stopy. Wszystkim niech daje przykład dobrego postępowania. Niech karci niespokojnych, przygarnia słabych, cierpliwy będzie wobec wszystkich. Niech lubi karność i, budząc respekt, niech ją utrzymuje. Chociaż zaś jedno i drugie jest potrzebne, niech się stara, byście go raczej kochali aniżeli się bali, mając zawsze w pamięci, że Bogu przyjdzie mu zdać z was rachunek. Dlatego też, coraz bardziej posłuszni, miejcie litość nie tylko nad sobą, lecz także i nad nim. Im wyższe bowiem zajmuje pośród was miejsce, w tym większym znajduje się niebezpieczeństwie. Niech sprawi Pan, byście przestrzegali tego wszystkiego, kochając duchowe piękno i dobrym postępowaniem rozsiewając doskonałą woń Chrystusową; nie jak niewolnicy poddani prawu, lecz jak ludzie wolni, poddający się łasce.
RESPONSORIUM	Dz 4, 32; 2, 46-47a
W. Wszyscy mieli jednego ducha i jedno serce. * Żaden nie nazywał swoim tego, co posiadał, ale wszystko mieli wspólne. K. Przyjmowali posiłek z radością i prostotą serca, wielbiąc Boga i mając łaskę u całego ludu. W. Żaden nie nazywał.
II CZYTANIE - 2 Z Komentarza do “Reguły św. Augustyna, biskupa” napisanego przez bł. Humberta z Romans, kapłana (Opera de vita regulari, ed. J.-J. Berthier, vol. I, Romae 1888, pp. 43-51) Reguła św. Augustyna zawiera to, co jest konieczne dla zakonników i najlepiej odpowiada powołaniu kaznodziejów Wśród licznych i różnorodnych reguł, wedle których żyją zakonnicy w Kościele, są takie, które ułożyli mężowie nie zapisani w katalogu świętych. Są i takie, które wprawdzie są dziełem świętych, jednakże takich, którzy nie wsławili się mądrością. Nie brak i takich reguł, które choć wyszły spod pióra ludzi świętych bądź pełnych mądrości, nie zyskały wielkiego uznania. Z pewnością świętość męża ma większe znaczenie w ustalaniu zbawiennych zasad niż mądrość, jednakowoż święta prostota, gdy nie kieruje nią mądrość, wypowiada zdania mniej godne pochwały. Z kolei słowa wypowiedziane przez osobę świętą i mądrą, acz bez autorytetu, mniej chętnie są przyjmowane. Jakże więc wspaniała i jak godna przyjęcia jest reguła, o której wiemy, iż została przekazana przez męża wielkiej świętości i mądrości oraz mającego niezmierny autorytet, mianowicie świętego Augustyna, biskupa! Święty Augustyn ukształtował bowiem swoją regułę na wzór życia apostolskiego, jak to jasno widać z tego, co się na ten temat czyta i śpiewa, że mianowicie zaczął żyć według reguły opartej na nauce świętych Apostołów. A w pewnym kazaniu sam mówi: “Chcemy żyć życiem apostolskim”. Któż śmiałby wątpić, że życie apostolskie należy stawiać wyżej niż inne rodzaje życia? Jakimi pochwałami wysławiać regułę wywiedzioną z takiego wzorca? Ponadto zauważmy, że wiele jest reguł, które nakładają liczne cielesne obserwancje, podczas gdy reguła św. Augustyna dotyczy raczej dzieł duchowych, takich jak miłość Boga i bliźniego, jedność serc, zgodność obyczajów i tym podobne. Któż zaś nie wie, iż ćwiczenia duchowe górują nad cielesnymi? Im bardziej więc reguła dotyczy spraw duchowych niż cielesnych, tym większej godna jest chwały. Reguła św. Augustyna jest przy tym równie odległa od nadmiaru, jak od zbytniej szczupłości nakazów, a nie popadając w zgubne skrajności zachowuje złoty środek, co jest cechą wszelkiej cnoty. Zauważmy, że Augustyn w swej regule na początku stawia nakazy. Ponieważ jednak mają one znaczenie jedynie wówczas, gdy są zachowywane, podaje następnie środki do ich wypełnienia. Przekazując zaś nakazy, na pierwszym miejscu stawia przykazania Boże, na drugim zaś swoje. Przedstawiając swoje nakazy, najpierw wyjaśnia sposób ich przekazywania, a potem wyjaśnia poszczególne przykazania. Cóż, pytam, lepszego być może w regule niż nakazy Boskie i ludzkie połączone z tym, co pomaga je zachować? Wszystko to zawiera reguła św. Augustyna, a tym samym zawiera wszystko, co jest konieczne dla zakonników. Reguła św. Augustyna jest ponadto bardziej niż inne stosowna dla kaznodziejów. Wiadomo, że kaznodzieje powinni być wykształceni. Jakże więc słuszną jest rzeczą, aby zgodnie z regułą tak wykształconego męża, który chciał, by jego uczniowie żadnego dnia nie spędzili bez czytania ksiąg, żyli ci, których zadaniem jest ustawiczne uczenie się i nauczanie! Poza tym, skoro św. Augustyn wzorował swą regułę na życiu apostolskim, które powinni gorliwie naśladować wszyscy głosiciele, reguła ta lepiej odpowiada kaznodziejom niż inne. Niektóre reguły nakładają takie zobowiązania co do stroju, oficjum i innych spraw, że ich profesi bardzo się różnią sposobem życia od innych ludzi. Tego rodzaju odmienność niekiedy przeszkadza owocnej trosce o dusze, podczas gdy owocności posługi sprzyja upodobnienie do ludzi. Dlatego to Paweł stał się wszystkim dla wszystkich, aby stając się do nich podobnym, wszystkich pozyskać. A zatem reguła św. Augustyna, która nie nakłada osobliwych zobowiązań, lepiej odpowiada kaznodziejom. Zresztą zakładając nowy Zakon Kaznodziejów należało ustalić pewne nowe zasady tyczące studiów, ubóstwa i tym podobnych, które by dodano do ich reguły. Trzeba więc było wybrać taką regułę, która nie zawierałaby norm przeciwnych temu, co miano ustanowić. To kryterium spełnia reguła św. Augustyna, do której bez trudu można dołączyć wszelkie rozporządzenia odnoszące się do stanu kaznodziejskiego. A skoro św. Dominik, Ojciec Braci Kaznodziejów, doszedł do doskonałości we wszelkim dobru oraz do owocnej pracy dla zbawienia dusz zachowując tę właśnie regułę, jak bardzo jego synowie powinni w tym go naśladować i dojść do jego doskonałości!
RESPONSORIUM	Flp 3, 15-16 (Wlg); 2 Tm 1, 7
W. Wszyscy my, doskonali, takie miejmy myśli w Chrystusie Jezusie, * Abyśmy to samo rozumieli i żyli według tej samej reguły. K. Nie dał nam Bóg Ducha bojaźni, ale mocy i miłości. W. Abyśmy to samo rozumieli.
Albo:	Rz 6, 14; Ga 4, 1-7; Ef 5, 1-2, 21
W. Niech sprawi Pan, byście przestrzegali tego wszystkiego, kochając duchowe piękno: * Nie jak niewolnicy poddani prawu, lecz jak ludzie wolni, poddający się łasce. K. Bądźcie naśladowcami Boga, jako dzieci umiłowane, wzajemnie sobie poddani w bojaźni Chrystusowej. W. Nie jak niewolnicy. Modlitwa jak w Jutrzni

JUTRZNIA

HYMN 1 Jaśnieje w niebie blaskiem pełnym mocy Wspaniała gwiazda mistrzów i pasterzy; Płomieniem wiary nigdy nie przyćmionym Oświeca ziemię. 2 Niebiański Syjon niechaj cześć oddaje Boskiemu Zbawcy, który Augustyna Cudami łaski wiódł po różnych drogach Do pełni światła. 3 Ten wielki pasterz dotąd czujnie strzeże Czystości wiary, przezwycięża błędy, A swą nauką leczy obyczaje Skażone grzechem. 4 Owczarni Pańskiej stróżu niezrównany, Przykładzie mnichów, wzorze dla kapłanów, Niech twoje modły dla nas wyjednają Łaskawość Boga. 5 Niech będzie chwała Bogu w Trójcy Świętej, Którego wielkość jeszcze tu, na ziemi, głębiałeś myślą, teraz już oglądasz W światłości nieba. Amen. PSALMODIA Seria A Ant. 1 1 Dzięki składam Chrystusowi Jezusowi, * że uznał mnie za wiernego i przeznaczył do posługi. Psalmy i pieśń z niedzieli I tygodnia Ant. 2 Będę się chlubił z moich słabości, * aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa. Ant. 3 Zapominając o tym, co za mną, * wytężając siły ku temu, co przede mną, / pędzę ku wyznaczonej mecie, / ku nagrodzie, do jakiej Bóg wzywa w górę. Seria B Ant. 1 Trwajcie na modlitwie, * czuwając pośród błagań i dziękczynienia. Psalmy i pieśń z niedzieli I tygodnia Ant. 2 Prosimy was, bracia, * abyście polecali Panu tych, którzy wam przewodniczą, / i abyście mieli względem nich serdeczne miłosierdzie. Ant. 3 Zachowujcie między sobą pokój, * upominajcie nieprawych, pocieszajcie bojaźliwych, podtrzymujcie słabych, / bądźcie dla wszystkich cierpliwi i wyrozumiali.
PIEŚŃ ZACHARIASZA	Łk 1, 68-79
Ant. Nie mogłem się w owych dniach nasycić * cudowną słodyczą rozmyślania / o głębi Bożego zamiaru zbawienia ludzkości.
Modlitwa Boże, Ty w niewysłowionej opatrzności doprowadziłeś świętego Augustyna z ciemności błędów do światła prawdy Ewangelii, † spraw, prosimy, abyśmy ciesząc się z miłosierdzia, które mu okazałeś, * za jego przyczyną przemieniali nasze życie. Przez naszego Pana.

MODLITWA W CIĄGU DNIA

Modlitwa przedpołudniowa Ant. Nikomu nie bądźcie nic dłużni * poza wzajemną miłością. CZYTANIE  Mdr 7, 13-14 Rzetelnie poznałem, bez zazdrości przekazuję i nie chowam dla siebie jej bogactwa. Jest bowiem dla ludzi skarbem nieprzebranym: ci, którzy go zdobyli, przyjaźń sobie Bożą zjednali, podtrzymani darami, co biorą początek z karności. K. Powołał Pan sługę swego. W. By pasł Jakuba, lud Jego. Modlitwa południowa Ant. Wobec obcych postępujcie mądrze, * wyzyskując każdą chwilę sposobną. CZYTANIE 2 Tm 4, 1-2 Zaklinam cię wobec Boga i Chrystusa Jezusa, który będzie sądził żywych i umarłych, oraz na Jego pojawienie się i na Jego królestwo: głoś naukę, nastawaj w porę i nie w porę, wykazuj błąd, napominaj, podnoś na duchu z całą cierpliwością, w każdym nauczaniu. K. Nie wstydzę się Ewangelii. W. Bo jest mocą Bożą ku zbawieniu. Modlitwa popołudniowa Ant. Zawsze się radujcie, * nieustannie się módlcie, w każdym położeniu dziękujcie. CZYTANIE Kol 3, 14-15 Przyobleczcie się w miłość, która jest więzią doskonałości. A w sercach waszych niech panuje pokój Chrystusowy, do którego też zostaliście wezwani w jednym Ciele. I bądźcie wdzięczni! K. Jeżeli domu Pan nie zbuduje. W. Na próżno się trudzą, którzy go wznoszą. Modlitwa jak w Jutrzni NIESZPORY HYMN 1 Słońce południa, potężne w swym blasku Na firmamencie całego Kościoła, Ponad wiekami jaśniejesz mądrością, O Augustynie! 2 Jakżeś jest bliski wątpiącym i grzesznym, Bo doświadczyłeś zwodniczych bezdroży, Lecz nawrócony przez łzy swojej matki, Poznałeś prawdę. 3 Wszedłeś w głębiny bezmiernych tajemnic, Gdzie Bóg panuje nad sercem człowieczym, Które nie znajdzie radości ni pełni, Aż w Nim nie spocznie. 4 Ty, który byłeś wybrany przez Pana, By Ewangelię tłumaczyć ludowi, Pomóż nam dzisiaj otworzyć swe dusze Na słowa życia. 5 Boże wszechmocny i w Trójcy Jedyny, Niech będzie Tobie pokorna podzięka Za to, że czynisz upadłych świętymi Ku Twojej chwale. Amen. PSALMODIA Ant. 1 Bądźcie, bracia, moimi naśladowcami, * wpatrujcie się w tych, którzy w ten sposób żyją, / abyście przyjęli nasze oblicze. Ant. 2 Kto z nas stanie się doskonały, * zazna tego wszystkiego i zachowa przykazania. Ant. 3 Jednego pragnę: * abym był razem z wami pocieszony przez tę wiarę, / która jest wspólna wam i mnie. CZYTANIE 1 J 1, 1-3 To wam oznajmiamy, co było od początku, cośmy usłyszeli o Słowie życia, co ujrzeliśmy własnymi oczami, na co patrzyliśmy i czego dotykały nasze ręce - bo życie objawiło się: myśmy je widzieli, o nim zaświadczamy i oznajmiamy wam życie wieczne, które było w Ojcu, a nam zostało objawione - cośmy ujrzeli i usłyszeli, oznajmiamy także wam, abyście i wy mieli współuczestnictwo z nami. A mieć z nami współuczestnictwo znaczy: mieć je z Ojcem i z Jego Synem Jezusem Chrystusem. Albo: Dz 2, 42-45 Wszyscy trwali w nauce Apostołów i we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwach. Bojaźń ogarniała każdego, gdyż Apostołowie czynili wiele znaków i cudów. Ci wszyscy, co uwierzyli, przebywali razem i wszystko mieli wspólne. Sprzedawali majątki i dobra, i rozdzielali je każdemu według potrzeby. RESPONSORIUM KRÓTKIE K.   Miłujmy się wzajemnie, * Bo miłość jest z Boga. W.  Miłujmy się. K.   Każdy, kto miłuje, narodził się z Boga. W.  Bo miłość jest z Boga. K.   Chwała Ojcu. W.  Miłujmy się. PIEŚŃ MARYI Łk 1, 46-55 Ant. Cała mądrość od Boga pochodzi, * była z nim zawsze i istnieje od wieków. Modlitwa Wszechmogący Boże, odnów w swoim Kościele ducha, którym obdarzyłeś świętego Augustyna, biskupa, † abyśmy napełnieni tym duchem pragnęli i szukali Ciebie samego, * bo Ty jesteś źródłem mądrości i dawcą miłości wiecznej. Przez naszego Pana.